بچّه ها از هرکس محبّت ببینند به او بیش تر توجّه می کنند و به هر کس بیش تر توجّه کنند؛از او بیش تر یاد می گیرند؛ بیش تر تقلید می کنند و با او بیش تر همانند سازی می کنند.به همین جهت همه ی رفتارهارا بچّه ها یاد می گیرند و رفتارهایی که مستعد آن هستند،در آن ها ظاهر می شود.زمانی شاهد جلوه های رفتار مذهبی در پدر و مادر هستند.اگر بچّه ها می بینند که بهترین اوقات پدر و مادرشان زمانی است که آن ها به نماز می ایستند؛اگر چیزی می خواهند به پدر بگویند یا چیزی از مادر می خواهند؛صبر می کنند که آن ها به نماز بایستند.وقتی می بینند که خوش اخلاق ترین بابای دنیا را وقتی دارند که بابا در نماز است؛مامان در نماز است؛آن وقت می بینیم که این نماز با بهترین احساسات تداعی می شود و برای بچّه ها می ماند.این نقشی است که خانواده در ظهور رفتار مذهبی داردوبچّه ها همان موقع بدون این که پدر . مادر بخواهند؛شروع می کنند به نماز خواندن.نماز را دوست می دازند.همان کاری که پیامبر بزرگوار اسلام(ص)می کردند و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بر دوش پیامبر سوار می شدند.به بیان دیگر زیباترین و دوست داشتنی ترین شرایط و اوقات برای بچّه ها زمانی است که پدر و مادر نماز می خوانند.

اگر پدر و مادر در بدترین شرایط روانی بخواهند نماز بخوانند،بچّه ها کم کم یاد می گیرند که نماز یک چیز کاملاً جدّی است و وقتی بابا نماز می خواند همه باید سکوت اختیار می کنند؛کسی جلوی او نرود تا مبادا حواسش پرت شود و بچّه ها در تنش خاصّی به سر ببرند که بدین ترتیب احساس بچّه هارا آزرده می کنیم.به همین جهت لازم نیست پدر و مادر برای بچّه ها حتّی نوجوان ها و حتّی برای خیلی از جوان ها استدلال منطقی داشته با شیم.نماز پاسخی است به نیاز روانی بچّه ها و ما والدین باید با آن ها چنان ارتباط خوبی برقرار کنیم که این نیاز در آن ها وارد شود.

در مدرسه در کنار کارهای اجرایی،در کنار همه ی تمهیدات و تسهیلاتی که مدیران،معاونان،مربی پرورشی و معلّمان زحمت می کشند فراهم می کنند؛باید دقّت کنند که در مدرسه هم با احساس بچّه ها،سر و کار داریم.بچّه ها باید یاد بگیرند که مدیر و ناظم و معلّمِ نماز خوان،خوش اخلاق ترین مربیان آن ها هستند؛با کمال ترین و متین ترین معلّمان هستند.ضمن این که زیبای نماز خانه ی مدرسه مهم است؛امّا مهم ترین عامل،شخصیت مربی است.برای بچّه های مدرسه به خصوص دبستان،معلّمین کامل ترین الگو هستند.کودک دبستانی می خواهد خودش را با معلّمش همانند سازد.اگر می خواهیم در مدرسه اقامه ی نماز داشته باشیم باید معلّمان ما خوش برخورد،خوش اخلاق و محبوب بچّه ها باشند و در صفِ اوّل نماز بایستند.

راهکار های جذب فرزندان به نماز

امام باقر(ع)فرموده اند:«این نمازی که شما داریدبه وقت خودش بخوانید؛در حالی که عارف باشید به حقّ نماز.»یعنی هیچ چیز را به نماز ترجیح ندهیم.هروقت که موقع نماز فرا می رسد،هیچ چیز را به نماز ترجیح ندهیم.در گرسنگی،در مغازه و وقت فروش، در وقت هر کاری ،نماز را مقدّم بداریم.حتّی عالمی که بالای منبر است و مشغول سخنرانی،به مجرّد این که مؤذّن گفت الله اکبر، سخنرانی را قطع کرده و به نماز بایستد.انسان مشغول شنیدن مصیبت ابا عبداللّه الحسین است؛غرق گریه هم هست؛وقتی که گفتند اللّه اکبر،باید مصیبت و سینه و زنجیر و گریه را رها کند و مشغول نماز شود.محیط مدرسه اگر محیط نماز باشد،دانش آموزان نماز خوان می شوند؛ولی اگر محیط مدرسه محیط دستور به نماز باشد،ولی نماز نباشد،آن ها هم خیلی عنایت نخواهند داشت.

بچّه در سنین ابتدایی مقلّد ماست.تقلید می کند.می خواهد آن کاری را که پدر و مادر انجام می دهند،تکرار کند.اگر پدر و مادر محیط مناسبی به وجود بیاورند،بچّه تدریجاً به نماز جذب می شود. مثلاً اگر پدر و مادر هردو اوّل ظهر که می شود وضویشان را بگیرند و برای نماز همه چیز را رها کنند، بچّه یاد می گیرد و تقلید می کند و اگر در منزل یک جای خالی را تعیین کنند، یک اطاق کوچک را که فرش پاکی داشته باشد نمازخانه قرار دهند سپس وضوگرفته و بالباس هایی تمیز و مؤدّب در حضور خداوندمتعال نماز بخوانند؛ بچّه ها بدون آن که برایشان جبری باشد؛ بدون این که به آن ها بگویند نماز بخوانید، به طرف نماز کشیده می شوند و از همان پنج شش سالگی به نماز می پردازند؛ خوب است پدر و مادر با توجه به حالات و امکانات سنّی بچّه ها؛ آن ها را تشویق کنند. اگر دختر است مثلاً یک چادر برایش تهیه کنند و پس از آن که امکان پیدا می کند نماز را یاد بگیرد، حمد را یادش بدهند؛ امّا فشار وارد نکنند.

اگر بچّه یکی دو سال با نماز خو بگیرد، دیگر سخت است که نماز را ترک کند. امّا اگر این بچّه در خانه ای است که افراد آن اصلاً نماز نمی خوانند پدر و مادر نماز نمی خوانند، مدرسه هر چه به این بچّه بگوید نماز بخوان، تأثیرش کم است؛ چون بچّه به نماز نخواندن عادت کرده است.

اگر بچّه در یک خانواده ی دوگانه باشد، یعنی یا پدر نماز نمی خواند یا مادر، باز این بچّه معلوم نیست نماز بخواند. چون او یا از پدر تقلید می کند یا از مادر. یا نماز خوان می شود یا بی نماز. این بچّه در حالت تردید و دو دلی واقع می شود و نمی داند که چه کار بکند. آیا مادر را الگوی خودش قرار دهد یا پدر را. آن چه مهم است این است که نماز در خانه مهم ترین عمل معرفی شود. اصولاً محیط خانه و عادت های اول زندگی از هر چیزی در تعلیم و تربیت فرزند مؤثرتر است که باید پدر و مادر به آن عنایت داشتته باشند. اگر پدر و مادر می خواهند بچّه شان خوب باشد، محیط خوبی به وجود بیاورند. اگر می خواهند دخترشان با حجاب باشد؛ باید پایه اش را در خانه بریزد.

مرحله دوم بچّه را امر به نماز بکنید. امام صادق(ع) می فرماید:«ما بچّه هایمان را امر به نماز می کنیم در حالی که ۵ ساله هستند. هر وقت آن ها ۷ ساله شدند امرشان بکنید به نماز ما بچّه هایمان وقتی ۷ساله شدند دستور روزه به آن ها می دهیم؛ از هر مقداری که طاقت دارند؛ تاظهر روزه بگیرندیا بیش تر، وقتی که گرسنگی و تشنگی بر آن ها غلبه کرد دستور افطار می دهیم. به هر حال ما عادتشان می دهیم امّا وقتی بچّه های شما ۹ ساله می شوند دستور دهید که روزه بگیرند.» خلاصه ی حرف این است که پدر و مادر وظیفه دارند که از ۷ سالگی لا اقل ۹ سالگی یچه هایشان را امر به نماز کنند. باز برایشانواجب نیست. امّا پدر و مادر باید امر کنند و به نماز وادارشان کنند. برای این که عادت کنند.

مرحله ی سوم تنبیه است. حتی اگر پدر و مادر دیدند که بچّه ی آن ها با امر هم نماز نمی خواند، لازم است که با تنبیه اورا به نماز وادار کنند. از جاهایی که تنبیه جایز است، امر نماز است. به طور کلی وظیفه ی پدر و مادرهاست که به هر نحو ممکن بچّه هایشان را اهل نماز کنند.

آیا ماهی که در دریا متولد می شود نیازی دارد که آموزش شنا ببیند؟فرزندی هم که در خانواده ای که لبریز از ذکر و یاد و محبت خداست؛ به دنیا می آید هیچ نیازی ندارد که آموزشی به ویژه برای نماز ببیند . چون از همان لحظه ی میلاد در گوشش اذان و اقامه می گویند و او را به صلوة و فلاح و خیرالعمل دعوت می کنند. در خانه ای که مشحون از ذکر خداست فرزند در این ذکر پرورش پیدا می کند و دلی که با ذکر جلا ببیند هیچ وقت از خدا متعال نمی گریزد. متأسفانه وسایل ارتباط جمعی با هجوم پرقدرت و فراوانی که دارند؛ پدر و مادر ها را از فرزندان جدا کرده؛ یعنی فرزند شما در خانه شماست، امّا انس با شما ندارد. اگر والدین تا پاسی از نیمه شب گذشته بیدار باشند، فرزندشان هم بیدار است. او دیگر نمی تواند سحر برخیزد و اذان صبح بگوید و نماز بخواند. اگر از فشار تشنگی بیدار شود با یک خواب آلودگی به سوی شیر آب می رود؛ یک لیوان آب می خورد و به رخت خوابش برگشته و می خوابد و باید با فشار اورا برای نماز صبحش بیدار کنند و شاید خود والدین هم دیر بیدار شوند.

پیامبر(ص) برای نگه داری فرزند و خانواده از آتش جهنم چهار دستور فرمودند:« اول این که خودتان عامل خیر باشید، دوم یاد خدا را در دل های فرزندانتان زنده کنید، سوم نماز خواندن یک کودک، یک مسلمان در طول عمر مرهون دو عامل است: در درجه اول باید عواملی در خانه باشد؛ روح تقلید را زنده کند تا این کودک نماز بیاموزد؛ همان گونه که زبان را می آموزد و اگر در نقطه ای زندگی می کند که در آن جا از نیایش و عبادت خبری نیست این قوّه در آن جا به کار نخواهد افتاد. وارد کردن جوان به نماز نخشتین مرحله اش در خانه است. در خانه باید این حالت شکوفا بشود. روح تقلید این جوان را نمازگزار کند پس از این که نماز گزار شد نوبت مراحل تفکر می رسد.

راه های جذب دانش آموزان به نماز

۱-تبیین اثرات نماز۲-تكریم وشخصیت دادن به دانش آموزان۳-نشاط آفرینی فرهنگی و اعتقادی و خود باوری در دانش آموزان۴-ایجاد رابطه قوی دینی بین معلم و دانش آموز۵-داشتن نمازخانه جذاب و عالی و استفاده از رنگ های دلپذیر۶-بازگو نمودن اهمیت و ضرورت نماز به اولیا دانش آموزان۷-اجرای مسابقات مختلف در خصوص نماز و اهدا جوایز به دانش آموزان برتر۸-داشتن دوستان دینی در مدرسه۹-شركت معلمین ،مدیر،معاون، در كنار دانش آموزان در نماز جماعت۱۰-برگزاری نمایشگاه در خصوص نماز از آثار دانش آموزان۱۱-توزیع كتب دینی و اخلاقی ساده۱۲-معرفی دانش آموزان نماز گزار و تشویق آنان در حضور دیگران۱۳-دادن هدیه به هنگام نماز به دانش آموزان۱۴-استفاده ازدانش آموزان خوش صدابرای اذانو….۱۵- پخش فیلم های آموزنده در آموزشگاه در خصوص نماز۱۶-ارتباط مستمر با مساجد و نماز جمعه۱۷-بیان احادیث شیوا وبلیغ در خصوص نماز۱۸-استفاده از روحانیون جوان و شاداب و تاثیر گذار۱۹-داشتن سخنرانی كوتاه و مفید دربین نماز ها۲۰-اقامه نماز در منزل توسط والدین۲۱-برگزاری همایش نماز برای دانش آموزان۲۲-برگزاری همایش نماز برای اولیا۲۳-داشتن كفتگوی صمیمی با دانش آموزان در خصوص نماز۲۴-داشتن میزگرد دانش آموزی در خصوص نماز با رهبری كادر مدرسه۲۵-فعال نمودن شورای مدرسه و انجمن اولیا وداشتن مصوبات اجرایی در خصوص نماز۲۶-ارائه الگوی عملی مناسب به دانش آموزان۲۷-معرفی چهر های برتردینی وذكرموفقیت های آنان۲۸-برگزاری اردو های زیارتی وسیاحتی۲۹-انتخاب بهترین زمان آموزشگاه بعد از اوقات شرعی برای نماز۳۰-بیان داستا نها و قصه های درخصوص نماز۳۱-استفاده ازتمثیل و شعر و ادبیات در سخنرانی در خصوص نماز۳۲-معرفی دانش آموزان نماز خوان و مومن به صورت منطقه ای به كلیه مدارس۳۳-چاپ عكس دانش آموزان نماز خوان در جراید محلی۳۴-ارائه سی دی های آموزشی به دانش آموزان درخصوص نماز۳۵-اختصاص زمان كوتاهی در آغاز كلاس به بیان آثار نماز توسط همه دبیران در كلاس۳۶-اختصاص دو روز در هفته در مراسم آغازین به مباحث نماز۳۷- ایجادرفتار دوستانه برای شركت در نماز و نبودزورواجبار۳۸- ایجاد سرویس های بهداشتی مجهز در مدارس۳۹-رفتار و كردار عملی كادر مدرسه۴۰-داشتن كتابخانه غنی با كتاب های سودمند در خصوص نماز۴۱-نام گذاری كلاس ها و گرو هها با آثار نماز۴۲-پخش صدای اذان در آموزشگاه به هنگام اوقات شرعی با بلندگو۴۳-ورود دانش آموزان به نماز خانه با اسقبال صورت گیرد(پخش گلاب)۴۴-حضور مرتب و همیشگی كادر مدرسه در نماز۴۵-برگزار ی كلاس های ضمن خدمت برای عوامل اجرایی آموزشگاه۴۶-برگزاری همایش برای همكاران در خصوص نماز۴۷-تشویق به موقع همكاران موفق در مورد نماز۴۸-استفاده از رنگهای آرامش بخش در تزینات نما خانه۴۹-استشمام بوی عطر و گلاب و نورپردازی جالب نمازخانه۵۰-اجرای برنامه های متنوع در بین نماز (نمایش،سرودو…)۵۱-شركت هفتگی یا ماهانه اولیا در نماز جماعت مدرسه۵۲-شركت هفتگی یا ماهانه مسئولین اداری در نماز جماعت مدرسه۵۳-هم خوانی سوره های نماز در مراسم آغازین یا آغاز همایش ها و برنا مه های آموزشگاه۵۴-پیروی از اصل مجاورت (وجود كتابخانه و نوار خانه ویا دفتر آموزشگاه در كنار نماز خانه)۵۵-ایجاد احساس خوشایند در دانش آموز در پایان هر نماز۵۶-به كار گیری شیو های جذاب در برپایی نماز جماعت آموزشگاه۵۷-بیان خاطره های نماز از زبان مسئولین۵۸-جذب تدریجی دانش آموزان وآموزش صحیح به آنان۵۹-داشتن گفتگو های خصوصی با دانش آموزان و استفاده از كلمات محبت آمیز۶۰- داشتن اعتدال ومیانه روی در آموزش دانش آموزان۶۱-شنا خت روحیات فردی دانش اموزان۶۲-برگزاری مسابقات ورزشی در خصوص نماز۶۳-برگزاری كلاس های آموزش خانواده در خصوص نماز۶۴-پرهیز از سخنرانی های سیاسی و…در مابین نماز۶۵- تزیین سالن و نماز خانه با احادیث در خصوص نماز۶۶-بیان آثارعلمی روانی و اخلاقی نماز۶۷-شركت درنمازجمعه باشكوه خاص واستقبال گرم از آنان۶۸-فیلمبرداری از مراسم نماز جماعت آموزشگاه۶۹-دادن كارنامه نما زبه دانش آموزان واولیادرپایان هرترم۷۰-نظر خواهی از اولیا و دانش آموزان در خصوص چگونگی اجرای نماز جماعت آموزشگاه۷۱-آوردن استدلال های قرآنی درخصوص نماز۷۲-رفع موارد ملال آور و خسته كننده وعوامل حواس پرتی در برگزاری نماز۷۳-داشتن صبر و انعطاف دربرابر اشتباهات دانش آموزان۷۴-نظارت مستمر بر فعا لیت ها۷۵-برگزاری نماز های وحدت در بین مدارس۷۶-فعال تر نمودن ستاد اقامه نماز منطقه و مدارس

ابراهیم مریخی آموزگار

منابع:
۱- اینترنت
۲- کتاب همراه با نماز نوشته ی محسن قرائتی، چاپ پنجم، تابستان ۱۳۷۵- ناشر ستاد اقامه نماز
۳- کتاب نماز و تربیت تهیه ی و تنظیم دبیرخانه ی اجلاس سراسری نماز، چاپ اوّل پاییز ۱۳۷۷- ناشر ستاد اقامه نماز



دسته بندی مطلب : مقالات
برچسب ها :
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز