یکشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶

نماز از چه زمانى به وجود آمد؟ آیااز اول خلقت برانسان واجب بوده یا تنها مسلمانان مأمور به آن بوده اند، اگر وجود داشته كیفیت وكمیت آن چگونه بوده است؟

یكى از چیزهایى كه همه پیامبران الهى به آن دعوت مى كردند «پرستش خداوند» است. قرآن كریم از زبان پیامبران نقل مىكند كه به امّت هایشان مىگفتند: (اعبدوا الله)؛ خدا را پرستش كنید (مائده، آیه۷۲ و ۱۱۷؛ اعراف، آیه۵۹ و ۶۵ و ۷۳ و ۸۵؛ هود، آیه۵۰ و ۶۱ و ۸۴ و…). اصل عبادت و پرستش خداوند در همه شریعت هاى الهى وجود داشته، ولى شكل و كیفیت آن متفاوت بود.

از قرآن كریم استفاده مى شود كه نماز در امّت هاى پیشین هم بوده است؛ همه پیامبران از حضرت آدم تا حضرت خاتم نماز مى خواندند،اما از چگونگى آن اطلاع دقیقى در دست نیست. خداوند متعال خطاب به حضرت موسى(علیه السلام) مىفرماید: (إنّنى أنا اللَّه لآ إلـهَ إلاّ أنا فاعبدنى و أقم الصّلوة لذكرى) (۱) ؛ من «الله» هستم، معبودى جز من نیست؛ مرا بپرست و نماز را براى یاد من بر پادار.

همچنین قرآن كریم به نقل از حضرت عیسى(علیه السلام) مى فرماید: (و جعلنِى مبارَكًا أینَ ما كُنتُ و أوصَنى بالصّلوة و الزَّكوة مادُمتُ حیا) (۲) ؛ و مرا وجودى پر بركت قرار داده، در هر كجا باشم و [خداوند] مرا به نماز و زكات توصیه كرده مادامى كه زنده ام.

از این آیات شریف روشن مى شود كه نماز در مكتب دو پیامبر بزرگ الهى ـ موسى و عیسى(علیهما السلام) ـ وجود داشته همانگونه كه در مكتب دیگر پیامبران بوده است، چنانكه درباره حضرت شعیب(علیه السلام) آمده است: (قالوا یـشعیب أصلوتكَ تأمرك أن نَّترك ما یعبد ءابآؤنآ) (۳) ؛ گفتند: اى شعیب! آیا نمازت به تو دستور مىدهد كه آنچه را پدرانمان مى پرستیدند، ترك كنیم… . و نیز از زبان حضرت اسماعیل، مى فرماید: (وَكَانَ یأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَوةِ وَالزَّكَوةِ وَكَانَ عِندَ رَبِّهِ مَرْضِیا) (۴) ؛ او همواره خانواده خود را به نماز و زكات دعوت مى كرد و همواره مورد رضایت پروردگارش بود.

بنابراین هیچ شریعت و دینى، از نماز جدا نبوده، گرچه صورت ظاهرى آن، تفاوت داشته است. زرتشتیان، پنج نماز دارند كه در هنگام طلوع آفتاب و ظهر و عصر و اوّل شب و هنگام خواب، بپا مى دارند (۵). یهودیان در ساعت سوم و ششم و نهم روز و اوّل و آخر شب و هنگام تناول غذا، دعاهایى دارند (۶).مسیحیان، روز یكشنبه و برخى روز شنبه در كلیسا جلسه دعاى دسته جمعى تشكیل مىدهند.

اما باید توجه داشت كه آنچه امروزه، پیروان حضرت موسى(علیه السلام)(یهودیان) و پیروان حضرت عیسى(علیه السلام)(مسیحیان) به عنوان نیایش در كلیسا و كنیسه به جاى مى آورند، با مناسكى كه به وسیله این پیامبران الهى آورده شده بود، بسیار متفاوت است، زیرا آیین و كتابهاى آسمانى این دو پیامبر الهى دچار تحریف و دستخوش انحرافات پیروان آنها شده است(۷). در واقع نماز فعلى یهودیان و مسیحیان به دعا، نزدیكتر است تا به مجموعه اى از اعمال.

از اینرو كیفیت و كمیت نماز در شریعت اسلام با شرایع پیشین متفاوت است، لكن در بیشتر آن آیین ها، سجده جزئى از این عبادت محسوب مىشود.

علاوه بر تشریع نماز در ادیان الهى، بت پرستان نیز در برابر بت هایشان، وِردهایى مى خوانده اند (۸). اعراب جاهلى هم در مقابل كعبه مى ایستادند و باكف زدن و صوت كشیدن اظهار عبادت مى كردند: (وَمَا كَانَ صَلاَتُهُمْ عِندَ الْبَیتِ إِلاَّ مُكَآءً وَتَصْدِیةً)(۹) و نماز و دعاى آنان نزد آن خانه جز سوت كشیدن و كف زدن نیست (۱۰).

——————————————————————————-
۱٫ طه،آیه۱۴٫
۲٫ مریم،آیه۳۱٫
۳٫ هود،آیه۸۷٫
۴٫ مریم،آیه۵۵٫
۵٫ محمدخزائلى، همان، ص۴۰
۶٫ ر.ك: محمدخزائلى، همان، ص۴۰٫
۷٫ ر.ك: آیتالله مكارم شیرازى و دیگران، تفسیر نمونه، ج ۱۴، ص ۱۶۳ و ۱۶۴٫
۸٫ راغب اصفهانى، مفرداتالفاظ القرآن، ص۴۹۱٫
۹٫ انفال،آیه۳۵٫
۱۰٫ عزیزالله محمدى، نماز معراج خاكیان، ص ۱۶ ـ ۱۸٫



دسته بندی مطلب : پرسمان
برچسب ها :
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز