یکشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۶

برای تحقق نمازی که مورد پذیرش خداوند متعال و تأمین­کننده سعادت باشد، باید موانع قبول نماز را هم برطرف کرد. چرا که ممکن است انسان زحمت زیادی متحمّل شود و عبادت را به خوبی انجام دهد ولیکن به علت عدم مراقبت از آن، به مطلوب نرسد و همه زحماتش هَدَر رود؛ بنابراین همانگونه که دقت در انجام عمل مهم است، مراقبت­های بعدی هم لازم است که در ادامه به بیان بعضی از موانع قبولی نماز می پردازیم.

برخی از موانع قبولی نماز

۱٫ نداشتن حضور قلب.

۲٫ عاق والدین و ناراحت کردن ایشان

قال ابو­عبد­اللّه(ع): من نظر إلی ابویه نظرَ ماقتٍ و هما ظالمان له، لم‌یقبل اللّه له صلوةً[۱].

امام صادق(ع) فرمودند: هر که به پدر و مادر خود، گرچه به وی ستم کرده باشند، با نگاه دشمنانه بنگرد، خداوند از او نمازی را نمی­پذیرد.

قال ابوعبداللّه(ع): من العقوق أن‌ینظر الرجل إلی والدیه فیحد النظر إلیهما[۲].

امام صادق(ع) فرمودند : و از جمله نافرمانی از والدین، آن است که انسان به آنان خیره نگاه کند.

قال ابوجعفر(ع): إن أبی نظر إلی رجل و معه ابنه یمشی و الابن متکئ علی ذراع الأب. قالa: فماکلّمه أبی مقتا له حتی فارق الدنیا[۳].

امام باقرa فرمودند: پدرم مردی را دید که با پسرش راه می­رفت و پسر به دست پدرش تکیه داده بود. پدرم از آن پسر چندان ناراحت شد که تا زنده بود با او سخن نگفت.

۳٫ غیبت

من اغتاب مسلماً أو مسلمة، لم‌یقبل اللّه صلاته و لا صیامه اربعین یوماً و لیلة إلا اَن‌یغفر له صاحبه[۴].

پیامبر خدا فرمودند: هر که از مردی مسلمان یا زنی مسلمان غیبت کند، خداوند متعال تا چهل شبانه روز، نه نماز او را می­پذیرد و نه روزه­اش را، مگر اینکه غیبت شونده او را ببخشد.

معنای غیبت:

قال ابوا عبدالله: الغیبة أن تقول فی أخیک ما هو فیه ممّا قدستره اللّه علیه. فأما إذا قلت ما لیس فیه، فذلک قول اللّه: فقد احتمل بهتاناً و اثما مبیناً[۵].

امام صادق(ع) فرمودند: غیبت آن است که درباره برادرت چیزی بگویی که در او هست، اما خداوند آن را پوشانده است؛ اما اگر چیزی بگویی که در او نیست، این مشمول این سخن خداوند است که : “هر آینه بهتان یا گناهی آشکار به دوش کشید”.

پیامبر خداs فرمودند: غیبت آن است که از برادرت چیزی بگویی که خوش ندارد.

شنیدن غیبت:

امام علی(ع) فرمودند: “السامع للغیبة کالمغتاب”: شنونده غیبت، مانند غیبت­کننده است.

نظر امیرالمؤمنین(ع) إلی رجل یغتاب رجلاً عند الحسن ابنه فقال: یا بنیّ نَزِّه سمعَک عن مثل هذا؛ فإنه نظر إلی أخبث ما فی وعائه فأفرغه فی وعائک[۶].

امام علی(ع) وقتی ملاحظه کرد که شخصی در حضور فرزند بزرگوارش حسن(ع) از کسی غیبت می­کند فرمود : فرزندم! گوش خود را از چنین کسی به دور دار؛ زیرا او به پلید­ترین چیزهایی که در ظرف خود دارد نگریسته و آنها را در ظرف تو خالی کرده است.

اثر غیبت:

قال رسو الله(ص): الغیبة اسرع فی دین الرجل المسلم من الأکلة فی جوفه[۷].

پیامبر خدا(ص) فرمودند: غیبت کردن در [نابودی] دین مرد، زودتر کارگر می­افتد تا بیماری خوره در اندرون او.

یؤتی بأحد یوم القیامة بین یدی اللّه و یدفع إلیه کتابه فلایری حسناته فیقول: إلهی! لیس هذا کتابی! فإنی لاأری فیها طاعتی! فیقال له: إن ربّک لایضلّ و لاینسی، ذهب عملک باغتیاب الناس، ثمّ یؤتی بآخر و یدفع إلیه کتابه فیری فیها طاعاتٍ کثیرةً فیقول: إلهی! ما هذا کتابی؟ فإنّی ماعملتُ هذه الطاعات! فیقال له: لأنّ فلاناً اغتابک فدفعت حسناته إلیک[۸].

پیامبر خدا فرمودند: روز قیامت فردی را می­آورند و او را در پیشگاه خدا نگه می­دارند و کار­نامه ­اش را به او می­دهند، اما حسنات خود را در آن نمی­بیند. عرض می کند : الهی! این کار­نامه من نیست! زیرا من در آن طاعات خود را نمی­بینم! به او گفته می­شود : پروردگار تو نه خطا می­کند و نه فراموش. عمل تو به سبب غیبت کردن از مردم بر باد رفت. سپس مرد دیگری را می­ آورند و کار­نامه­اش را به او می­دهند. در آن طاعت بسیاری را مشاهده می­کند. عرض می­کند: الهی! این کار­نامه من نیست! زیرا من این طاعات را به جا نیاورده ­ام! گفته می­شود: فلانی از تو غیبت کرد و من حسنات او را به تو دادم.

امام علی(ع) فرمودند: إیاک و الغیبة؛ فإنها تُمقّتک إلی اللّه و الناس و تحبط أجرک[۹]: از غیبت کردن بپرهیز؛ که این کار، تو را نزد خدا و مردم مبغوض می­ سازد و پاداشت را بر باد می­دهد.

۴٫ بی‌ توجهی نسبت به محرومان

امام‌ صادق(ع) فرمود: نماز کسانی که نسبت به آوارگان و برهنگان جامعه بی‌توجه‌اند، قبول نیست[۱۰].

۱٫ حرام‌خواری

قال رسول الله :الصلوة مع أکل الحرام کالبناء علی الرمل[۱۱].

پیامبر خدا(ص) فرمودند:عبادتِ توأم با حرام خواری، چون ساختمانی است بر روی شن.

۶٫ بد خواهی برای مسلمانان

ابوعبداللّه : لایقبل اللّه من مؤمن عملاً و هو مضمر علی اخیه سوءً.[۱۲]

امام صادق (ع) فرمودند: خداوند از مؤمنی که نسبت به برادر مؤمن خود نیّت بد داشته باشد، هیچ عملی را نمی­پذیرد.

۷٫ قطع رابطه با برادر دینی.

قال رسول اللّه: یا اباذر! إیاک و هجران اخیک، فإنّ العمل لایتقبّل مع الهجران[۱۳].

۸٫ اذیت کردن همسر (مرد یا زن)

منْ کَانَتْ لَهُ امْرَأَةٌ تُؤْذِیهِ لَمْ یَقْبَلِ اللّه صَلَاتَهَا وَ لَا حَسَنَةً مِنْ عَمَلِهَا- حَتَّی تُعِینَهُ وَ تُرْضِیَهُ وَ إِنْ صَامَتِ الدَّهْرَ- وَ قَامَتْ وَ أَعْتَقَتِ الرِّقَابَ وَ أَنْفَقَتِ الْأَمْوَالَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ کَانَتْ أَوَّلَ مَنْ یَرِدُ النَّارَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ – وَ عَلَی الرَّجُلِ مِثْلُ ذَلِکَ الْوِزْرِ وَ الْعَذَابِ- إِذَا کَانَ لَهَا مُؤْذِیاً ظَالِما[۱۴].

پیامبر خدا فرمودند: هر گاه زنی شوهرش را آزار دهد، اگر تمام عمرش را روزه بگیرد و شب­ها به عبادت پردازد و بنده­ها آزاد کند و مال­ها در راه خدا انفاق نماید، خداوند هیچ نماز و کار نیکی را از او نپذیرد تا آنگاه که شوهرش را کمک و از خود راضی کند و­گر­نه آن زن نخستین کسی است که به دوزخ می­رود. پیامبر خداsسپس فرمود : مرد نیز اگر در حق همسر خود آزار و ستم روا دارد، چنین گناه و عذابی خواهد داشت.

عَنِ النَّبِيِّ s أَنَّهُ قَالَ: یا عَلِیُّ ثَمَانِیَةٌ لَا یُقْبَلُ مِنْهُمُ الصَّلَاة … وَ النَّاشِزُ وَ زَوْجُهَا عَلَیْهَا سَاخِطٌ.[۱۵]

پیامبر خدا فرمودند: هشت نفرند که نمازشان پذیرفته نمی­شود: … زن نافرمانی که شوهرش از او ناراضی است.

۹٫ سبک ‌شمردن نماز

واللّه إنّه لیأتی علی الرجل خمسون سنة و ماقبل اللّه منه صلوة واحدة. فأیّ شیء أشدّ من هذا!؟ و اللّه انکم لتعرفون مِن جیرانکم و اصحابکم مَن لو کان یصلّی لِبعضکم، ماقبلها منه لاستخفافه بها. إن اللّه عزّ و جلّ لایقبل إلا الحسن، فکیف یقبل ما یستخفّ به!؟[۱۶]

امام صادقaفرمودند: به خدا قسم، [گاه] انسان پنجاه سال عمر می­کند و خداوند حتی یک نماز از او نمی­پذیرد و چه چیزی بدتر از این!؟ به خدا قسم، شما از همسایگان و یاران خود کسانی را می­شناسید که اگر [به فرض] برای یکی از شما نماز می­خواندند، چون آن را سبک به جا می­آورند، از آنان نمی­پذیرفت. حال خداوند عز­و­جل جز “خوب” نمی پذیرد، چگونه چیزی را که سبک شمرده شده است، بپذیرد!؟

۱۰٫ شرب خمر

فقال ابو عبد اللّه : لاتقبل صلوةُ شارب المُسکِر أربعین یوماً إلا أن یَتوب[۱۷].

امام صادق(ع) فرمودند: نماز کسی که مُسکر می­نوشد، تا چهل روز پذیرفته نمی­شود، مگر اینکه توبه کند. .

۱۱٫ ندادن زکات.

۱۲٫ و امامت نماز جماعت برای افرادی که انسان را نمی‌ خواهند

یا عَلِیُّ ثَمَانِیَةٌ لَا یُقْبَلُ مِنْهُمُ الصَّلَاة … وَ مَانِعُ الزَّکَاة… وَ إِمَامُ قَوْمٍ یُصَلِّی بِهِمْ وَ هُمْ لَهُ کَارِهُون… .[۱۸]

پیامبر خدا فرمودند: هشت نفرند که نمازشان پذیرفته نمی­ شود: … و کسی که زکات نمی­دهد … و پیشوای قومی که با آنان نماز بخواند، در حالی که از او ناراضی هستند.[۱۹]

گفتنی است ایمان، ولایت و تقوا شرط اساسی قبولی عمل است که مفروغ‌عنه گرفته ‌شد. در ادامه آیه و احادیثی در این باره خواهد آمد.

خداوند در قرآن کریم می­فرماید: “و من یکفر بالایمان، فقط حَبَط عمله”[۲۰]: و هر کس به ایمان و اعتقاد کفر ورزد، قطعاً عملش تباه و بی‌اثر می‌شود و می­فرماید: “إنما یتقبل اللّه من المتّقین”[۲۱] : خدا فقط از پرهیزکاران می‌پذیرد.

و قال الباقر: من دان اللّه عزّوجلّ بعبادة یجهد فیها نفسه و لا امام له من اللّه، فسعیه غیر مقبول و هو ضالّ متحیّر و اللهُ شانئ لأعماله.[۲۲]

امام باقر فرمودند: هر که خود را در عبادت خداوند عزوجل به رنج و زحمت افکند، اما [برای خود] امامی از جانب خدا نداشته باشد، کوشش او پذیرفته نمی‌شود. چنین شخصی گمراه و سرگردان است و اعمالش مورد نفرت خداوند است.

 

حجت الاسلام ابراهیم کفیل

پی نوشت :
[۱] .شیخ کلینی؛ کافی؛ ج۲، ص۳۴۹٫
[۲] .همان، ص۳۴۹، باب العقوق.
[۳] .همان؛ص۳۴۸٫
[۴] .مجلسی؛ بحارالانوار؛ ج۷۲ ص۲۵۸٫
[۵] .همان؛ ص۲۲۰٫ پایان روایت به آیه ۱۱۲ سوره مبارکه نساء اشاره نموده است.
[۶] .همان، ص۲۵۹٫
[۷] .کلینی؛ کافی؛ ج۲، ص۳۵۷٫
[۸] .مجلسی؛ بحارالانوار؛ ج۸۱، ص۲۴۲٫
[۹] .آمری؛ تصنیف غررالحکم؛ ص۲۱٫
[۱۰] .مجلسی؛ بحارالانوار؛ ج۸۴، ص ۲۴۲٫
[۱۱] .همان؛ ص۲۵۸٫
[۱۲] .کلینی؛ کافی؛ ج۲، ص۳۶۱٫
[۱۳] .رضی الدین طبرسی؛ مکارم الاخلاق؛ ص۴۷۰٫
[۱۴] .مجلسی؛ بحارالانوار؛ ج۷۳، ص۳۶۳٫
[۱۵]. همان؛ ج۸۱، ص۱۸۳٫
[۱۶]. کلینی؛ کافی؛ ج۳، ص۲۶۹٫
[۱۷]. مجلسی؛ بحارالانوار؛ ج۶۳، ص۴۸۸٫
[۱۸]. همان؛ ج۸۱، ص۱۸۳٫
[۱۹]. روایت کامل: عَنِ النَّبِيِّ ص أَنَّهُ قَالَ:” يَا عَلِيُّ ثَمَانِيَةٌ لَا يُقْبَلُ مِنْهُمُ الصَّلَاةُ الْعَبْدُ الْآبِقُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَوَالِيهِ وَ النَّاشِزُ وَ زَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَ مَانِعُ الزَّكَاةِ وَ تَارِكُ الْوُضُوءِ وَ الْجَارِيَةُ الْمُدْرِكَةُ تُصَلِّي بِغَيْرِ خِمَارٍ وَ إِمَامُ قَوْمٍ يُصَلِّي بِهِمْ وَ هُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَ السَّكْرَانُ وَ الزِّبِّين‏”: هشت نفرند که نمازشان پذیرفته نمی­شود؛ عبد فراری تا زمانی که نزد مولای خود برگردد و زن نافرمانی که شوهرش از او ناراضی است و کسی که زکات نمی­دهد، و کسی که وضو نمی­گیرد، و دختر بالغی که بدون روسری نماز بخواند، و پیشوای قومی که با آنان نماز بخواند، در حالی که از او ناراضی هستند، و آدم مست، و کسی که بول و غائط خود را به زور نگه دارد.
[۲۰]. مائده: ۵٫
[۲۱]. مائده: ۲۷٫
[۲۲] .شیخ کلینی؛ کافی؛ ج۱، ص۱۸۳٫



دسته بندی مطلب : مقالات
برچسب ها :
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز