یکشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶

احكام شرعی دو گونه اند: ۱ـ دسته ای كه برخی از حكمت های آنها در قرآن و روایات اسلامی بیان شده است؛ مانند روزه كه یكی از حكمت های آن را قرآن پرهیز از گناه دانسته است (بقره، آیه۱۸۳).

۲ـ احكامی كه در آیات و روایات اشاره ای به فلسفه آنها نشده و یا دستكم به دست ما نرسیده است. در این موارد ممكن است با دلیل های عقلی یا تجربی به بخشی از آنها پی ببریم، ولی چون علم و عقل ما محدود است نمیتوانیم فلسفه كامل آن را به دست آوریم. البته این بدان معنا نیست كه انجام كار را بر دانستن حكمتش مبتنی كنیم، بلكه روحیه بندگی خداوند اقتضا میكند تا فرمانبردار بیچون و چرای پروردگار خود باشیم و هر دستوری را ـ هر چند بدون آگاهی از حكمت آن ـ اطاعت كنیم و این به معنای تقلید كوركورانه نیست، چرا كه فرض این است كه پروردگار خود را به خوبی می شناسیم و میدانیم كه هرگز فرمانی را به زیان بنده اش صادر نمیكند، بلكه تمام احكام الهی برای رساندن او به كمال و تأمین سعادت و خوشبختی او در آخرت است و هر دستوری به ما دهد، صلاح و خیر ما را در آن دیده است. همچنان كه یك بیمار چون میداند پزشك معالجش خیر و صلاح او را میخواهد و در پی بهبودی بیماری اوست، داروهایی را كه برایش تجویز كرده است مصرف میكند، بدون اینكه از حكمت آنها آگاهی داشته باشد (۱).

درباره حكمت و فلسفه وضو و غسل نیز همه حكمت های آنها برای ما روشن نیست، لیكن دستكم دو فایده روشن می توان برای آنها بیان كرد:

نخست: فایده بهداشتی؛ از نظر بهداشتی، شستن دست ها و صورت، آن هم پنج بار در شبانه روز، اثر قابل ملاحظه ای بر نظافت بدن دارد، ضمن این كه تماس آب با پوست بدن در تعادل اعصاب بسیار مؤثر است.

دوّم: فایده اخلاقی و معنوی؛ از نظر اخلاقی و معنوی نیز چون این عمل با قصد قربت و برای خدا انجام می شود، اثر تربیتی دارد و به یك معنا انسان با انجام وضو از فرق سر تا قدم، در راه اطاعت خدا گام بر میدارد.

امام رضا(علیه السلام) فرمود: فرمان به وضو، برای این است كه بندگان هنگام ملاقات خدا پاك باشند و دستورهای او را به كار بندند؛ از آلودگی ها و نجاست ها بر كنار شوند؛ علاوه بر این، وضو سبب می شود كه آثار خواب و كسالت از انسان برطرف شده و قلب برای قیام در پیشگاه خدا نور و صفا یابد (۲).

غسل نیز فلسفه مشابه ی دارد و طهارت و پاكی بدن از آلودگی ها در آن نهاده شده و مانند عبادت، سبب تقرب الهی و رشد معنویت انسان است.البته برخی میگویند: موضع خاصی در غسل نجس شده و شستن همان موضع باید كافی باشد، پس چرا همه بدن را باید شست؟

درپاسخ باید گفت:از نكاتی كه دانشمندان میگویند و همچنین روایتی كه از امام رضا(علیه السلام) نقل شده است استفاده می شود كه جنابت، همه بدن را تحت تأثیر قرار میدهد، نه موضع خاصی را، لذا شستن همه بدن لازم است (۳).

این مطالب از آیه ۶ سوره مائده نیز استفاده می شود: (مَا یرِیدُ اللَّهُ لِیجْعَلَ عَلَیكُم مِّنْ حَرَج وَلَـكِن یرِیدُ لِیطَهِّرَكُمْ)؛ خدا نمی خواهد برای شما مشكل ایجاد كند، بلكه میخواهد شما را پاك سازد (۴). همچنین انسان وقتی در محضر بزرگی قرار میگیرد، خود را آراسته و نظیف مینماید و شرفیابی به محضر خدا به طهارت و نظافت نیاز دارد كه با غسل و وضو تأمین می شود.

——————————————————————————–
۱٫ محمدحسن نجفی، جواهرالكلام، ج۲۶، ص۳۸٫
۲٫ حرّعاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۲۵۷؛ ناصر مكارم شیرازی، پرسش و پاسخ، ص۳۹۷٫
۳٫ همان، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴۶۶؛ همان، پرسش و پاسخ، ص۳۹۹٫



دسته بندی مطلب : پرسمان
برچسب ها :
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز