یکشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۶

روی به قبله ایستادن در ظاهر، گردانیدن صورت از تمامی روی­ها به سمت خانه خداست؛ اما در حقیقت باید دل را از امور دنیا به سمت محضر ربوبی گردانید.

مقصود از رو به قبله داشتن آن است که اندام­ های بدن را فقط در یک جهت ساکن گرداند تا این که دل راحتی یافته و آرامش یابد تا بتواند خدای را چنان که باید بپرستد؛ زیرا اگر جوارح در یک جهت قرار گیرند و به جهات مختلف حرکت و توجه نداشته باشند، دل را تابع خویشتن می نمایند و این توجه اگر صورت گیرد، رحمت خداوند را جلب می­کند؛ چنانچه پیامبر رحمت(ص) فرمودند: “إِذَا قَامَ الْعَبْدُ إِلَى الصَّلَاةِ فَكَانَ هَوَاهُ وَ قَلْبُهُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى انْصَرَفَ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّه‏ “[۱]؛ هنگامی که انسان برای نماز می­ ایستد، اگر همه توجه ­اش و قلبش به سوی خدا باشد، در حالی نمازش تمام می­ شود، که مثل روزی است که پاک به دنیا آمده.

امام صادق(ع) می­فرمایند: هرگاه رو به قبله ايستادى، دنيا و هرچه را در آن است و مردم و احوال و اوضاع آنها را يكسره فراموش كن و دلت را از هر آنچه تو را از خدا باز میدارد فارغ گردان و با چشم دل، عظمت خداى را ببين و آن روزى را به ياد آر كه هر كسى كردۀ خود را مى‏يابد و همگان به سوى خداوند كه مولاى حقيقى آنهاست، برگردانده مى‏شوند و بر پاى ترس و اميد در پيشگاه خدا به ايست. [۲]

چند نکته درباره اسرار قبله

یک. در خصوص نماز امر شده است که جهت ظاهری آن هم به سمت کعبه که نماد جهت گیری به سمت خداست، باشد. کسی که به سرّ قبله رسیده است در حقیقت همۀ زندگی او به سمت خدا جهت خواهد گرفت و لو اینکه در ظاهر خود متوجه این امر نباشد چون نمازی را که عصاره زندگی و حقیقت آن است به سمت قبله به جا آورده شده است؛ به این سبب است که در وصف مؤمنان فرمود: آنان پيوسته بر نماز مداومت دارند![۳]

طبق حدیث پیامبر که فرمودند: آیا کسی که رویش را [از قبله] بر می­گرداند، از این نمی­ترسد که خداوند صورتش را همچون صورت الاغی گرداند.[۴] صورتی که به جهت قبله نباشد و روی از آن گرداند در حقیقت از انسانیت خود منصرف شده است، چه آنکه انسان در توجه به معبود خود معنا می­یابد “قُلْ إِنَّ صَلاتي‏ وَ نُسُکي‏ وَ مَحْيايَ وَ مَماتي‏ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ”[۵] و کسی که از او غافل شود به تعبیر قرآن حیوان بلکه پست­تر از او خواهد بود: ” أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ”.[۶]

دو. ارکان کعبه بر چهار کلمه توحید است: “سُبْحَانَ اللَّهِ، الْحَمْدُ لِلَّهِ، لَاإِلهَ إِلَّا اللَّهُ، اللَّهُ أَكْبَر” و این چهار بخش ‍ بودن واقعيتى خارجى است كه عرش خداوند و آنچه پايين تر اقرار دارد، همه بدان انتظام يافته اند. از امام صادق علیه السّلام پرسیدند : چرا كعبه ، كعبه نامیده شد ؟ فرمودند: چون چهار گوش یا چهارضلعی است. گفته شد چرا چهارگوش شده؟ فرمودند: چون بر راستای بیت المعمور است كه چهار گوش است. گفته شد: چرا بیت المعمور چهار گوش است؟ فرمودند: چون بر راستای عرش است كه چهار گوش می­ باشد. گفته شد : چرا عرش چهار گوش شده؟ فرمودند: چون اساس اسلام بر چهار كلمه است: “سُبْحَانَ اللَّهِ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ، وَ لَاإِلهَ إِلَّا اللَّهُ، وَ اللَّهُ أَكْبَر”؛ بنابراین سرّ قبله تسبیحات اربعه است و کسی که به این سرّ دست یابد به حقیقت این تسبیحات دست یافته است.[۷]

سه. تمام مقدرات الهی از عرش صادر می­ شود و این عرش مبدأ فیوضات مادی و معنوی است. بنابر حدیث گفته شده کعبه در راستای عرش الهی قرار دارد؛ پس نمازگزاری که در مقابل کعبه ایستاده، در حقیقت توجه به عرش الهی و مبدأ فیوضات قرار کرده است؛ مشمول رحمت خاصه الهی قرار گرفته و فرشته­ های رحمت الهی او را در بر می­گیرند.[۸]

علی محمد باقی

پی نوشت ها :
[۱]. عليرضا صابري يزدى، الحكم الزاهره عن النبی و عترته الطاهره، ص ۲۸۷٫
[۲]. “إِذَا اسْتَقْبَلْتَ الْقِبْلَةَ فَآيِسْ مِنَ الدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا وَ الْخَلْقِ وَ مَا هُمْ فِيهِ وَ فَرِّغْ قَلْبَكَ عَنْ كُلِّ شَاغِلٍ يَشْغَلُكَ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى وَ عَايِنْ بِسِرِّكَ عَظَمَةَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ اذْكُرْ وُقُوفَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ قِفْ عَلَى قَدَمِ الْخَوْفِ وَ الرَّجَاء”. (مصباح الشریعة، ص ۵۳)
[۳]. الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلاتِهِمْ دَائِمُونَ. (معارج: ۲۳)
[۴]. أَمَا يَخَافُ الَّذِي يُحَوِّلُ وَجْهَهُ فِي الصَّلَاةِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ وَجْهَهُ وَجْهَ حِمَار. (عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، ج‏۱، ۳۲۲ )
[۵]. بگو به درستي كه نماز و عبادت و زندگي و مرگ من براي پروردگار جهانيان است. (انعام: ۱۶۲)
[۶]. وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ‏ لَهُمْ‏ قُلُوبٌ‏ لا يَفْقَهُونَ‏ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُون‏؛ همانا بسيارى از جنيان و آدميان را [گويى‏] براى دوزخ آفريده‏ايم، [چرا كه‏] دل‏هايى دارند كه با آن فهم نمى‏كنند و چشم‏هايى دارند كه با آن نمى‏بينند، و گوش‏هايى دارند كه با آن نمى‏شنوند. آنها چون چهارپايانند بلكه گمراه‏ترند، و آنان غافلانند. (اعراف: ۱۷۹)
[۷] . َ رُوِيَ عَنِ الصَّادِقِ ع أَنَّهُ سُئِلَ لِمَ سُمِّيَتِ الْكَعْبَةُ كَعْبَةَ قَالَ لِأَنَّهَا مُرَبَّعَةٌ فَقِيلَ لَهُ وَ لِمَ صَارَتْ مُرَبَّعَةً قَالَ لِأَنَّهَا بِحِذَاءِ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَ هُوَ مُرَبَّعٌ فَقِيلَ لَهُ وَ لِمَ صَارَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ مُرَبَّعاً قَالَ لِأَنَّهُ بِحِذَاءِ الْعَرْشِ وَ هُوَ مُرَبَّعٌ فَقِيلَ لَهُ وَ لِمَ صَارَ الْعَرْشُ مُرَبَّعاً قَالَ لِأَنَّ الْكَلِمَاتِ الَّتِي بُنِيَ عَلَيْهَا الْإِسْلَامُ أَرْبَعٌ وَ هِيَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَر. (علل الشرائع، ج‏۲، ص: ۳۹۸)
[۸] . قَالَ الصَّادِقُ ع إِذَا قَامَ الْمُصَلِّي لِلصَّلَاةِ نَزَلَتْ عَلَيْهِ الرَّحْمَةُ مِنْ أَعْنَانِ السَّمَاءِ إِلَى أَعْنَانِ الْأَرْضِ وَ حَفَّتْ بِهِ الْمَلَائِكَةُ وَ نَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ: لَو عَلِمَ المُصلَّي ما في الصلاة ما انفَتَل. ‏(بحار الأنوار، ج‏۸۰، ص ۳۲۹).



دسته بندی مطلب : مقالات
برچسب ها :
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز