از كدام آیه قرآن كریم، حكم وجوب نماز استفاده می شود؟ به چه نحو میتوان از حكم وجوب نماز آگاهی یافت؟

* خداوند در آیه های مختلف قرآن، بر وجوب نماز تصریح فرموده: (و أقیموا الصّلوة و ءاتوا الزكوة و أطیعوا الرسول لعلّكم ترحمون) (۱) ؛ و نماز را به پا دارید و زكات بدهید و پیامبر [خدا]را فرمان برید، تا در رحمت قرار گیرید. «اقیموا» صیغه امر است و امر نیز بر وجوب دلالت میكند و نیز میفرماید: (إِنَّ الصَّلَوةَ كَانَتْ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ كِتَـبًا مَّوْقُوتًا) (۲) ؛ … همانا نماز بر مؤمنان، در اوقات معین مقرر شده است.

درباره علت وجوب نماز هم، مطالبی در روایات اسلامی آمده است؛ از جمله امام رضا(علیه السلام) فرمود: علت تشریع نماز، توجه و اقرار به ربوبیت پروردگار و مبارزه با شرك و بت پرستی و قیام در پیشگاه پروردگار در نهایت خضوع و تواضع و اعتراف به گناهان و تقاضای بخشش از گناهان گذشته و نهادن پیشانی بر زمین همه روز برای تعظیم خداوند است و نیز اینكه انسان همواره هوشیار و متذكر باشد كه گرد و غبار فراموشی بر دل او ننشیند و مغرور نشود. خاشع و خاضع باشد، … و همین توجه به خداوند متعال و قیام در برابر او، انسان را از گناهان باز میدارد و از انواع فساد جلوگیری میكند (۳).

* چرا خواندن قرآن واجب نیست، ولی نماز خواندن همیشه واجب است؟

* قرائت قرآن واجب نیست، ولی در آیات و روایات سفارش فراوانی بر آن شده است؛ برای مثال در آیه ۲۰ سوره مزمل میخوانیم: (… فاقرءُوا ما تیسَّر من القرءان…)؛ آنچه برای شما میسر است قرآن بخوانید. در روایتی از امام صادق(علیه السلام) آمده است: قرآن عهد و فرمان خداوند به بندگانش میباشد، شایسته آن است كه انسان مسلمان در پیمان خود نظر كند و هر روز پنجاه آیه از آن بخواند (۴).

از این نكته نباید غفلت شود كه هر حكم واجبی، حكمت یا حكمت هایی دارد، ولی چنین نیست كه هر چه فایده و حكمتی هر چند بسیار و مهم داشته باشد، واجب شود؛ یعنی این رابطه حالت عكس ندارد، زیرا علاوه بر لزوم وجود حكمت و فایده، در واجب شدن یك حكم توان مخاطب نیز لحاظ میشود و چه بسا حكم با فایدهای كه اگر برای همه مردم مشقّتبار نبود، واجب میشد، ولی به جهت رعایت حال مردم واجب نشده، لیكن بر آن، تأكید فراوان شده است؛ مانند مسواك كردن. قرائت قرآن نیز برای همه ممكن نیست و مقدماتی نیاز دارد؛ مانند: سواد و توانایی قرائت مصحف، برای كسانی كه حافظ قرآن نیستند (به ویژه در گذشته كه آموختن قرائت و تهیه مصحف (قرآن) چندان ساده نبود). بنابراین، نباید به احكام یك سویه نگریست.

افزون بر آنچه گذشت، در نماز -كه از مهمترین واجبات است- قرائت قرآن جزء واجب آن است. سوره «حمد» و سوره «توحید» یا غیر آن از سوره هایی است كه هنگام قرائت نماز، بارها خوانده می شوند و اساساً نماز بدون قرائت سوره حمد، صحیح نیست، امّا این كه چرا نماز واجب شده، باید گفت:

۱٫ «نماز» از واجباتی كه در قرآن كریم و روایات اسلامی بیشترین تأكید و سفارش بر آن شده و تنها واجبی است كه مكلف ـ حتی در حال احتضار ـ باید آن را به جا بیاورد و تحت هیچ شرایطی نباید ترك شود و توصیه تمام انبیای الهی به امت هایشان بوده و در روز حسابرسی نیز اگر این عمل (نماز) مورد قبول واقع شود، سایر اعمال نیز مقبول می افتد. خداوند در آیه های مختلف قرآن، بر وجوب نماز تصریح فرموده: (و أقیموا الصّلوة و ءاتوا الزكوة و أطیعوا الرسول لعلّكم ترحمون) (۵) ؛ و نماز را به پا دارید و زكات بدهید و پیامبر [خدا] را فرمان برید تا مورد رحمت قرار گیرید. «اقیموا» صیغه امر است و امر نیز بر وجوب دلالت میكند و… .

۲٫ در روایات اسلامی هم، مطالبی درباره علت وجوب نماز آمده است؛ از جمله امام رضا(علیه السلام) است كه در صفحه پیشین آمد(۶). همچنین نماز، غفلت زدا بوده و خودبینی و كبر را از بین میبرد و پرده های غرور و خودخواهی را كنار میزند و وسیله پرورش فضایل اخلاقی و تكامل معنوی انسان است(۷).

———————————————————————
۱٫ نور،آیه۵۶٫
۲٫ نساء،آیه۱۰۳٫
۳٫ شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج۴، ص۸ و ۹٫
۴٫ كلینی، اصول كافی، ج۲، ص۶۰۹؛ برای آگاهی بیشتر از فضائل قرآن ر.ك: اصول كافی، ج۲، كتاب فضل القرآن؛ علی اكبر تلافی، فضائل القرآن.
۵٫ نور،آیه۵۶٫
۶٫ همان، وسایل الشیعه، ج۴، ص۸ و ۹٫
۷٫ ر.ك: ناصر مكارم شیرازی و همكاران، تفسیر نمونه، ج۱۶، ص۲۸۹ـ۲۹۴٫



دسته بندی مطلب : پرسمان
برچسب ها : ,
درباره ما

نماز آرام بخش ترین معجون هستی است که روان آدمیان را مشحون از صلابت و رضا می کند. نماز گواراترین شربت آسمانی است که هیچ مائده ای با آن برابری نمی کند. نماز سبزینه ی نیاز است و آبرو که در آن ذره ای از خلش و خفت وجود ندارد. و در یک کلام نماز تابش آفتاب جمال خدا بر کویر هیات انسانی است.

ذکر امروز

آیه امروز
اوقات شرعی

جشنواره نماز